พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 เสด็จพระราชสมภพ เมื่อวันจันทร์ที่ 28 กรกฎาคม 2495 ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต มีพระนามว่า “สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าวชิราลงกรณ”โดยปัจจุบันยังถือเป็นวันหยุด เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษา พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 อีกด้วย

โดยทรงเป็นพระราชโอรสพระองค์เดียวใน พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 และ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง โดยมีพระราชพิธีสมโภชน์เดือนและขึ้นพระอู่ ในวันที่ 14 - 15 กันยายน 2495 ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต

ทรงมีพระเชษฐภคินีคือ ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี ทรงมีพระกนิษฐภคินีคือ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และ สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี

ทรงเริ่มการศึกษาที่โรงเรียนจิตรลดา พระราชวังดุสิต ต่อมาในปี 2509 ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงศึกษา ณ โรงเรียนคิงส์มีด (King's Mead School) เมืองซีฟอร์ด (Seaford) แคว้นซัสเซกซ์ (Sussex) สหราชอาณาจักร (United Kingdom: UK) และโรงเรียนมิลล์ฟีลด์ (Millfield School) เมืองสตรีท (Street) แคว้นซอเมอร์เซท (Somerset) สหราชอาณาจักร (United Kingdom: UK) จนสำเร็จชั้นมัธยมศึกษาในปี 2513

ด้วยความสนพระราชหฤทัยในวิชาการทหารมาตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ จึงได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงศึกษาระดับเตรียมทหารที่คิงส์ สกูล (The King's School) เขตพาร์รามัตตา (Parramatta) นครซิดนีย์ (Sydney) รัฐนิวเซาท์เวลส์ (New South Wales) เครือรัฐออสเตรเลีย (Australia) ในเดือนสิงหาคม ปี 2513

ทรงเข้าศึกษาวิชาการทหารชั้นสูง ที่วิทยาลัยการทหารดันทรูน (The Royal Military College, Duntroon) กรุงแคนเบอร์รา (Canberra) เครือรัฐออสเตรเลีย (Australia) ระหว่างปี 2515 - 2519 ทรงได้รับการถวายสัญญาบัตรจากวิทยาลัยการทหารดันทรูน และปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิต การศึกษาด้านทหาร คณะการศึกษาด้านทหาร จากมหาวิทยาลัยนิวเซาท์เวลส์ (New South Wales University)

เมื่อพระชนมมายุ 20 พรรษา พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้มีพระราชพิธีสถาปนา “สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าวชิราลงกรณ” เฉลิมพระราชอิสริยศขึ้นเป็น “สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร” พระองค์ที่ 3 ของไทย เมื่อวันที่ 28 ธันวาคม 2515

ต่อมาเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2521 ทรงผนวช ณ พัทธสีมาพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม โดยมีสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ เป็นพระอุปัชฌาย์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และสมเด็จพระธีรญาณมุนี (ธีร์ ปุณฺณโก) ถวายอนุศาสน์ ทรงประทับ ณ พระตำหนักปั้นหยา วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร โดยทรงศึกษาพระธรรมเป็นเวลา 15 วัน จึงทรงลาผนวช

นอกจากนี้ ยังทรงศึกษาต่อที่โรงเรียนเสนาธิการทหารบก รุ่นที่ 46 ปี 2520 และมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช โดยทรงสำเร็จการศึกษานิติศาสตรบัณฑิต เกียรตินิยมอันดับ 2 และยังทรงศึกษาต่อที่วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร

จากพระอัจฉริยภาพและความสนพระราชหฤทัยด้านการบินและอากาศยาน ทรงเข้ารับการฝึกอบรมหลักสูตรทางการทหาร ด้านการบินหลายหลักสูตร อาทิ เครื่องบินปีกหมุนหรือเฮลิคอปเตอร์ รวมทั้งเสด็จพระราชดำเนินไปทรงรับการฝึกและศึกษาตามโครงการของกองทัพบก สหรัฐอเมริกา ณ ฟอร์ต แบรกก์ (Fort Bragg) รัฐนอร์ทแคโลไรนา (North Carolina)

หลักสูตรนักบินพร้อมรบขั้นพื้นฐาน ไอพ่น T-33 ณ กองบิน 1 ฝูงบิน 101 หลักสูตรการบินขับไล่พื้นฐาน หลักสูตรการบินขับไล่ขั้นสูงแบบ F-5 E/F ณ William Air Force Base รัฐแอริโซนา (Arizona) หลักสูตรการบินรบขั้นสูง และทรงทำการบินเครื่องบินขับไล่ F-5E เข้าแข่งขันใช้อาวุธทางอากาศ ณ สนามฝึกใช้อาวุธทางอากาศชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี

นอกจากนี้ ยังทรงศึกษาหลักสูตรนักบินพาณิชย์ ทรงได้รับใบอนุญาตเป็นกัปตันเครื่องบินโบอิ้ง 737 (Boeing 737) ด้วยพระปรีชาชาญด้านการบิน ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ จึงได้รับการขนานพระนามให้เป็น “เจ้าฟ้านักบิน”

เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2562 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 เสด็จออก ณ ห้อง ว.ป.ร. พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต ทรงประกอบพิธีราชาภิเษกสมรสกับ “พลเอกหญิง สุทิดา วชิราลงกรณ์ ณ อยุธยา” (พระยศในขณะนั้น) พร้อมทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาขึ้นเป็น “สมเด็จพระราชินีสุทิดา” และต่อมาในวันที่ 4 พฤษภาคม 2562 สถาปนาพระอิสริยยศขึ้นเป็น “สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี”

พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดงาน “พระราชพิธีฉัตรมงคล” เป็นเวลา 3 วัน คือ วันที่ 4 พฤษภาคม 2562 “วันฉัตรมงคล” ทรงประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษก วันที่ 5 พฤษภาคม 2562 พระราชพิธีเฉลิมพระปรมาภิไธย พระนามาภิไธย สถาปนาพระฐานันดรศักดิ์พระบรมวงศ์ และเสด็จพระราชดำเนินเลียบพระนครโดยขบวนพยุหยาตราทางสถลมารค วันที่ 6 พฤษภาคม 2562 เสด็จออก ณ สีหบัญชร พระที่นั่งสุทไธสวรรยปราสาท และ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท